در صورتی که بیمار در روند تشخیص، درمان یا دریافت خدمات پزشکی با تخلف، قصور یا رفتار غیرحرفهای مواجه شود، میتواند موضوع را از مراجع قانونی پیگیری کند.
البته شکایت از پزشک همیشه به یک مرجع مشخص محدود نمیشود و نوع موضوع تعیین میکند که مراجعه به سازمان نظام پزشکی، مراجع قضایی یا سایر نهادهای نظارتی مناسبتر باشد.
آشنایی با مراحل شکایت از پزشک و مدارک مورد نیاز، به بیمار کمک میکند شکایت خود را دقیقتر مطرح و روند رسیدگی را بهتر دنبال کند.
چه زمانی امکان شکایت از پزشک وجود دارد؟
هر نتیجه نامطلوب درمانی به معنی قصور یا تخلف پزشک نیست. زمانی امکان طرح شکایت وجود دارد که عملکرد پزشک یا مرکز درمانی با مقررات، اصول حرفهای یا وظایف قانونی مغایرت داشته باشد یا بیمار به دلیل عملکرد موردنظر دچار خسارت شده باشد.
برای مثال، بیاحتیاطی یا بیمبالاتی، رعایت نکردن ضوابط حرفهای، دریافت وجه غیرمجاز، ارائه خدمات بدون مجوز یا برخی رفتارهای خلاف مقررات میتوانند زمینه شکایت را ایجاد کنند.
تشخیص نهایی تخلف یا قصور نیز بر عهده مرجع رسیدگی و کارشناسان مربوط است.
در صورتی که مرجع رسیدگی، پزشک را مقصر شناخته و به پرداخت دیه یا خسارت محکوم کند، داشتن بیمه مسئولیت حرفه ای پزشکان دقیقاً همان سپری است که هزینههای سنگین جبران خسارت را پوشش داده و مانع از آسیبهای مالی جدی به پزشک میشود.
تخلف پزشکی چیست؟
تخلف پزشکی به رفتار یا عملکردی گفته میشود که برخلاف قوانین، مقررات یا ضوابط صنفی و حرفهای حوزه پزشکی باشد. طبق قانون سازمان نظام پزشکی، رسیدگی انتظامی به تخلفات صنفی و حرفهای شاغلان حرفههای پزشکی که عنوان جرم عمومی نداشته باشند، در صلاحیت این سازمان است.
تخلف پزشکی میتواند موارد مختلفی را شامل شود؛ برای مثال رعایت نکردن مقررات حرفهای، برخی موارد مربوط به تعرفه و دریافت وجه، تبلیغات غیرمجاز یا رفتارهایی که با شئون حرفه پزشکی مغایرت دارند.
شکایت از پزشک به چه معناست؟
شکایت از پزشک به معنای درخواست رسمی بیمار یا نماینده قانونی او برای بررسی عملکرد پزشک و رسیدگی به موضوع مورد اعتراض است. این شکایت ممکن است درباره قصور، تخلف حرفهای، دریافت وجه غیرمجاز یا سایر رفتارهای قابل پیگیری باشد.
در سازمان نظام پزشکی، دادسرای انتظامی پس از دریافت شکایت میتواند مدارک و سوابق را بررسی کرده و در صورت نیاز از مطلعان تحقیق یا نظر کارشناسی دریافت کند.
مدارک لازم جهت شکایت از پزشک
مدارک مورد نیاز به موضوع پرونده بستگی دارد، اما داشتن مستندات میتواند اثبات ادعا و بررسی پرونده را آسانتر کند. مهمترین مدارک عبارتاند از:
- مدارک شناسایی شاکی
- پرونده و سوابق پزشکی
- نسخهها و دستورات پزشک
- نتایج آزمایش و تصویربرداری
- رسید یا فیش پرداخت هزینه
- مدارک مربوط به خسارت یا عوارض ایجادشده
- عکس، فیلم یا پیامهای مرتبط، در صورت وجود
- مشخصات پزشک و مرکز درمانی
در شکایت انتظامی نیز مشخصات شاکی و طرف شکایت، تاریخ و محل وقوع تخلف و شرح موضوع اهمیت دارد.
شکایت از پزشک بدون در دست داشتن مدرک امکان پذیر است؟
نداشتن مدارک کامل مانع ثبت شکایت نیست، اما اثبات ادعا را دشوارتر میکند. بهتر است اطلاعاتی مانند نام پزشک، محل و تاریخ مراجعه و شرح اتفاق ارائه شود.
در صورت نیاز، مرجع رسیدگی میتواند سوابق و نظر کارشناسی را بررسی کند.
چگونگی شکایت از تیم و پزشک اورژانس
اگر بیمار در اورژانس بیمارستان با عملکرد نامناسب پزشک یا سایر اعضای تیم درمان مواجه شده باشد، ابتدا باید اطلاعات مربوط به زمان مراجعه، اقدامات انجامشده و عوارض احتمالی را جمعآوری کند.
میتوان با جمعآوری مدارک، موضوع را از طریق نظام پزشکی یا مراجع قضایی پیگیری کرد.
1) شکایت از موسسات پزشکی غیرمجاز
فعالیت مؤسسات پزشکی بدون مجوز نیز میتواند موضوع شکایت قرار گیرد. در این شرایط بهتر است مدارکی مانند رسید پرداخت، نسخه، قرارداد، تصاویر تبلیغات یا اطلاعات مربوط به محل ارائه خدمات نگهداری شود.
با توجه به نوع فعالیت و تخلف، موضوع میتواند از طریق مراجع نظارتی حوزه سلامت و دانشگاه علوم پزشکی مربوط پیگیری شود و اگر عمل انجامشده دارای جنبه کیفری باشد، مسیر قضایی نیز قابل بررسی است.
2) شکایت از پزشک بابت ویزیت و دریافت وجوه اضافی
دریافت وجه بیشتر از تعرفه قانونی یا هزینه غیرمجاز قابل شکایت است. بهتر است رسید یا مدرک پرداخت را برای پیگیری موضوع نگه دارید.
برای رسیدگی دقیقتر، باید مشخص شود وجه دریافتشده بابت چه خدمتی بوده و آیا مبلغ دریافتشده با تعرفه و مقررات مربوط مطابقت داشته است یا خیر.
سامانه شکایت از پزشکان
برای ثبت شکایت باید ابتدا مرجع صالح مشخص شود. شکایت انتظامی از پزشک در چارچوب سازمان نظام پزشکی پیگیری میشود و شکایتهای دارای جنبه قضایی از مسیر مراجع قضایی دنبال میشوند.
در موضوعات مربوط به تخلفات مراکز درمانی یا خدمات سلامت نیز ممکن است مسیرهای نظارتی وزارت بهداشت یا دانشگاه علوم پزشکی مرتبط مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین نمیتوان یک سامانه شکایت از پزشکان را برای تمام انواع شکایتها در نظر گرفت.
برای شکایت از پزشک به کجا باید مراجعه کرد؟
مرجع رسیدگی با توجه به موضوع شکایت متفاوت است. بهطور کلی میتوان مسیرهای اصلی را به شکل زیر در نظر گرفت:
| نوع شکایت | مرجع احتمالی رسیدگی |
|---|---|
| تخلف صنفی و حرفهای پزشک | سازمان نظام پزشکی |
| قصور یا جرم مرتبط با اقدامات پزشکی | مراجع قضایی |
| تخلف مربوط به فعالیت مرکز درمانی | مراجع نظارتی حوزه سلامت |
| دریافت وجه غیرمجاز | حسب موضوع، مراجع نظارتی یا نظام پزشکی |
| مطالبه خسارت ناشی از عملکرد پزشکی | مرجع قضایی صالح |
ممکن است یک پرونده همزمان جنبه انتظامی و قضایی داشته باشد؛ بنابراین در موارد پیچیده، بررسی دقیق موضوع اهمیت زیادی دارد.
موضوع شکایت را کجا مطرح کنیم؟ دادسرا یا نظام پزشکی؟
تفاوت اصلی این دو مسیر در نوع رسیدگی است. نظام پزشکی به تخلفات حرفهای و انتظامی رسیدگی میکند، اما موارد دارای جنبه کیفری از طریق مراجع قضایی پیگیری میشوند.
در برخی پروندهها ممکن است هر دو مسیر مطرح باشد.
نحوه شکایت از پزشک در نظام پزشکی
برای طرح شکایت در سازمان نظام پزشکی، شاکی باید شکایت خود را با مشخصات لازم و شرح دقیق موضوع ارائه کند. طبق مقررات، شکایت از طریق دبیرخانه نظام پزشکی شهرستان به مرجع انتظامی مربوط ارسال میشود.
نحوه شکایت از پزشک در نظام پزشکی را میتوان بهصورت کلی در چند مرحله خلاصه کرد:
- جمعآوری مدارک و مستندات مربوط به موضوع
- مشخص کردن پزشک یا مرکز مورد شکایت
- تنظیم شکایت با ذکر مشخصات، تاریخ، محل و شرح اتفاق
- ارائه شکایت از طریق دبیرخانه نظام پزشکی مربوط
- بررسی موضوع و انجام تحقیقات لازم
- دریافت نظر کارشناسی در صورت نیاز
- ارجاع پرونده برای رسیدگی انتظامی در صورت احراز تخلف
- صدور رأی و امکان اعتراض مطابق مقررات
طبق قانون، دادسرای انتظامی میتواند برای بررسی شکایت، مدارک و سوابق را ملاحظه کند، از مطلعان تحقیق کرده و در صورت نیاز معاینه، آزمایش یا نظر کارشناسی را انجام دهد.
پیگیری شکایت از پزشک به چه عواملی بستگی دارد؟
روند و نتیجه شکایت به نوع تخلف، مدارک، میزان خسارت و نظر مرجع رسیدگی بستگی دارد. بهتر است پیش از اقدام، سوابق پزشکی و مالی و جزئیات اتفاق را جمعآوری کنید.
در پروندههای پیچیده نیز مشاوره حقوقی میتواند مفید باشد.
فرم مشاوره خرید بیمه مسئولیت پزشکان
سوالات متداول
برای پیگیری شکایت از پزشک، دانستن پاسخ این پرسشها میتواند مسیر رسیدگی را روشنتر کند:
