بسیاری از افراد شغل ثابتی ندارند یا کارفرمایی برای پرداخت حق بیمه آنها وجود ندارد، اما همچنان میخواهند از مزایای بازنشستگی، مستمری و خدمات سازمان تأمین اجتماعی بهرهمند شوند. بیمه خویش فرما تامین اجتماعی دقیقاً برای همین گروه طراحی شده است.
اگر میخواهید بدانید بیمه خویش فرما تامین اجتماعی چیست، چه شرایطی برای ثبتنام دارد، هزینه آن در سال ۱۴۰۵ چقدر است و آیا انتخاب مناسبی برای شما محسوب میشود، در این راهنما تمام نکات مهم را به زبان ساده بررسی میکنیم.
بیمه خویش فرما چیست؟
بیمه خویش فرما تامین اجتماعی یکی از انواع بیمههای سازمان تأمین اجتماعی است که افراد بدون نیاز به داشتن کارفرما، میتوانند شخصاً حق بیمه خود را پرداخت کنند و از بسیاری از مزایای این سازمان بهرهمند شوند.
در این نوع بیمه، برخلاف بیمه اجباری، تمام مسئولیت پرداخت حق بیمه بر عهده خود فرد است و خبری از سهم کارفرما نیست.
به همین دلیل به آن «بیمه خویشفرما» یا «بیمه اختیاری و مشاغل آزاد» نیز گفته میشود.
این بیمه به دو گروه اصلی تقسیم میشود:
- بیمه اختیاری
- بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد
هرکدام از این بیمهها شرایط و نرخ پرداخت متفاوتی دارند، اما هدف هر دو، فراهم کردن امکان برخورداری از پوششهای تأمین اجتماعی برای افرادی است که تحت پوشش بیمه اجباری قرار ندارند.
بیمه خویش فرما مناسب چه افرادی میباشد؟
یکی از مهمترین سوالات متقاضیان این است که آیا این نوع بیمه برای آنها مناسب است یا خیر.
به طور معمول، افراد زیر بیشترین استقبال را از بیمه تامین اجتماعی خویش فرما دارند:
- فریلنسرها و دورکارها
- صاحبان فروشگاههای کوچک
- صاحبان کسبوکارهای اینترنتی
- رانندگان و فعالان حملونقل مستقل
- هنرمندان و تولیدکنندگان محتوا
- افرادی که از محل کار قبلی خود خارج شدهاند اما قصد حفظ سابقه بیمه را دارند
- افرادی که به صورت پروژهای یا قراردادی فعالیت میکنند
اگر هیچ کارفرمایی برای شما حق بیمه پرداخت نمیکند اما میخواهید سابقه بیمه خود را حفظ کنید، بیمه خویشفرما یکی از بهترین گزینهها محسوب میشود.
مزایای بیمه خویش فرما سازمان تامین اجتماعی
پیش از ثبتنام، بهتر است با مهمترین مزایای این نوع بیمه آشنا شوید.
برخی از مهمترین مزایا عبارتاند از:
- امکان برخورداری از مستمری بازنشستگی
- دریافت مستمری ازکارافتادگی (در برخی قراردادها)
- پرداخت مستمری بازماندگان
- امکان استفاده از سابقه بیمه برای بازنشستگی
- قابلیت ادامه بیمه بدون وابستگی به کارفرما
- امکان انتخاب نرخ حق بیمه متناسب با شرایط قرارداد
- امکان بهرهمندی از خدمات درمانی تامین اجتماعی
- امکان استفاده از خدمات و حمایتهای درمانی برای افراد تحت تکفل واجد شرایط
- بهرهمندی از خدمات و حمایتهای مرتبط با ازکارافتادگی در صورت داشتن شرایط لازم
- امکان استفاده از برخی خدمات حمایتی مانند وسایل کمک پزشکی و کمکهزینه کفن و دفن، در صورت برخورداری از شرایط مربوط
به همین دلیل بسیاری از افرادی که به صورت آزاد فعالیت میکنند، این نوع بیمه را به عنوان راهی برای حفظ امنیت شغلی و آینده مالی خود انتخاب میکنند.
معایب بیمه خویشفرما تامین اجتماعی
در کنار مزایا، بهتر است قبل از تصمیمگیری با محدودیتهای این بیمه نیز آشنا باشید.
مهمترین معایب عبارتاند از:
- پرداخت کامل حق بیمه بر عهده شخص بیمهشده است.
- برخی پوششها مانند بیمه بیکاری شامل بیمه خویشفرما نمیشود.
- در بعضی قراردادها امکان استفاده از خدمات ازکارافتادگی وجود ندارد.
- در صورت پرداخت نکردن حق بیمه، قرارداد ممکن است لغو شود.
- میزان تعهدات به نوع قرارداد انتخابی بستگی دارد.
به همین دلیل توصیه میشود قبل از ثبتنام، نوع قرارداد و نرخ حق بیمه را با دقت انتخاب کنید.
چگونه خود را بیمه تامین اجتماعی کنیم؟
افرادی که قصد دارند از بیمه تامین اجتماعی مشاغل آزاد استفاده کنند، میتوانند درخواست خود را بهصورت اولیه از طریق سامانه تامین اجتماعی به نشانی eservices.tamin.ir ثبت کنند. در صورت نیاز به پیگیری حضوری یا تکمیل مراحل، امکان مراجعه به یکی از شعب تامین اجتماعی نیز وجود دارد.
اگر ثبتنام را بهصورت حضوری انجام دهید، ابتدا باید فرم مربوط به درخواست بیمه را تکمیل و به شعبه تحویل دهید.
پس از آن، سازمان تامین اجتماعی حداکثر تا ۲ ماه درخواست شما را بررسی میکند و نتیجه واجد شرایط بودن یا نبودن برای دریافت بیمه را اعلام خواهد کرد. در صورت تایید شرایط، پوشش بیمه تامین اجتماعی برای شما برقرار میشود.
شرایط دریافت بیمه خویش فرما
برای ثبتنام بیمه خویش فرما باید شرایط تعیین شده از سوی سازمان تامین اجتماعی را داشته باشید. این شرایط معمولا شامل محدودیت سنی، داشتن سابقه پرداخت حق بیمه در برخی انواع بیمه و ارائه مدارک هویتی مورد نیاز است.
بنابراین، پیش از ثبت درخواست، بهتر است شرایط سنی و سابقه بیمه خود را بررسی کرده و مدارک لازم را برای تکمیل فرایند ثبت نام آماده کنید.
شرایط احراز بیمه خویش فرما
برای استفاده از این بیمه، متقاضی باید شرایط مشخصی را داشته باشد.
مهمترین شرایط عبارتاند از:
- تابعیت ایرانی بیمهگزار
- نداشتن پوشش بیمه اجباری
- داشتن شرایط سنی موردنیاز
- ارائه مدارک هویتی
- پذیرش مقررات سازمان تأمین اجتماعی
- انعقاد قرارداد بیمه با سازمان
در برخی موارد، اگر متقاضی سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد، روند پذیرش او سادهتر خواهد بود.
مدارک مورد نیاز برای بیمه خویش فرما
برای ثبت درخواست، معمولاً مدارک زیر موردنیاز است.
- اصل و تصویر کارت ملی
- اصل و تصویر شناسنامه
- عکس پرسنلی
- تکمیل فرم درخواست بیمه
- اطلاعات محل سکونت
- اطلاعات تماس
- در صورت وجود، سوابق قبلی بیمه تأمین اجتماعی
اگر مدارک کامل باشد، فرآیند ثبت درخواست با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
| مدارک موردنیاز | مدارک موردنیاز |
| اصل و تصویر کارت ملی | برای احراز هویت و ثبت مشخصات متقاضی |
| اصل و تصویر شناسنامه | برای بررسی اطلاعات فردی و تشکیل پرونده |
| یک قطعه عکس پرسنلی | برای تکمیل پرونده بیمه |
| فرم تکمیلشده درخواست بیمه | برای ثبت درخواست بیمه خویشفرما |
| شماره تلفن همراه و نشانی محل سکونت | برای برقراری ارتباط و ثبت اطلاعات تماس |
| سوابق پرداخت حق بیمه تأمین اجتماعی | در صورت داشتن سابقه قبلی، برای بررسی و محاسبه سوابق بیمه |
| سایر مدارک یا اطلاعات تکمیلی | در صورت درخواست شعبه، برای تکمیل فرآیند ثبتنام |
شرایط سنی بیمهگزار برای بیمه خویش فرما تامین اجتماعی
برای ثبتنام در بیمه خویش فرما تامین اجتماعی، حداکثر سن متقاضی معمولاً ۵۰ سال است. البته افرادی که سابقه پرداخت حق بیمه دارند، متناسب با میزان سابقه خود میتوانند در سنین بالاتر نیز ثبتنام کنند.
همچنین، افرادی که حداقل ۱۰ سال سابقه بیمه دارند، از محدودیت سنی معاف هستند. در برخی شرایط نیز متقاضیان با سن بالاتر باید هزینه مازاد سنی را مطابق ضوابط سازمان تأمین اجتماعی پرداخت کنند.
سابقه پرداخت حق بیمه
داشتن سابقه بیمه، اگرچه همیشه الزامی نیست، اما در بسیاری از موارد یک امتیاز مهم محسوب میشود.
برای مثال:
- افرادی که قبلاً بیمه اجباری داشتهاند، میتوانند سابقه خود را ادامه دهند.
- سابقه قبلی در محاسبه بازنشستگی لحاظ میشود.
- سابقه بیمه ممکن است در رفع محدودیت سنی نیز تأثیرگذار باشد.
- وقفه در پرداخت بیمه به معنای از بین رفتن سوابق قبلی نیست.
به همین دلیل توصیه میشود در صورت قطع همکاری با محل کار، برای جلوگیری از ایجاد فاصله طولانی در سابقه بیمه، هرچه سریعتر نسبت به ثبتنام بیمه خویشفرما اقدام کنید.
هزینه بیمه خویش فرما در سال ۱۴۰۵
یکی از مهمترین موضوعاتی که متقاضیان پیش از ثبتنام درباره آن سؤال میکنند، میزان حق بیمه است. هزینه بیمه خویش فرما تامین اجتماعی مبلغ ثابتی برای همه افراد نیست و به نوع قرارداد و نرخ حق بیمه انتخابی بستگی دارد.
در بیمه خویشفرما، متقاضی میتواند با توجه به شرایط خود، یکی از نرخهای تعیینشده توسط سازمان تأمین اجتماعی را انتخاب کند.
هرچه نرخ پرداختی بیشتر باشد، تعهدات و پوششهای بیمه نیز متفاوت خواهد بود.
همچنین مبنای محاسبه حق بیمه، دستمزدی است که فرد هنگام انعقاد قرارداد انتخاب میکند؛ البته این مبلغ باید در چارچوب حداقل و حداکثر دستمزدهای مصوب سازمان تأمین اجتماعی باشد.
بنابراین، پیش از ثبتنام بهتر است توان مالی خود و پوششهای موردنیاز را بررسی کنید تا مناسبترین قرارداد را انتخاب نمایید.
عوامل مؤثر بر هزینه بیمه خویش فرما
- نوع بیمه (اختیاری یا مشاغل آزاد)
- نرخ حق بیمه انتخابی
- دستمزد مبنای پرداخت حق بیمه
- تغییرات حداقل دستمزد سالانه
جدول هزینه پوشش بیمه
نرخ حق بیمه در بیمه خویش فرما بر اساس نوع پوشش و تعهدات انتخابی متفاوت است. جدول زیر، درصد حق بیمه و پوششهای مربوط به هر یک را نشان می دهد:
| پوشش بیمهای | پوشش بیمهای |
| بازنشستگی | ۱۲ درصد |
| بازنشستگی و فوت پس از بازنشستگی | ۱۴ درصد |
| بازنشستگی، فوت و ازکارافتادگی | ۱۸ درصد |
| بیمه اختیاری با کاملترین تعهدات مطابق ضوابط سازمان تأمین اجتماعی | ۲۶ درصد |
مراحل ثبتنام بیمه خویش فرما (اختیاری و مشاغل آزاد)
ثبتنام بیمه خویش فرما تامین اجتماعی بهصورت غیرحضوری و حضوری امکانپذیر است و متقاضیان میتوانند پس از احراز شرایط، درخواست خود را ثبت کنند.
مراحل ثبتنام معمولاً به ترتیب زیر انجام میشود:
1. ورود به سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی به آدرس https://es.tamin.ir/
2. تکمیل اطلاعات هویتی و ایجاد حساب کاربری
3. انتخاب نوع بیمه (اختیاری یا صاحبان حرف و مشاغل آزاد)
4. ثبت درخواست و بارگذاری اطلاعات موردنیاز
5. بررسی درخواست توسط سازمان تأمین اجتماعی
6. تأیید قرارداد و پرداخت نخستین حق بیمه
7. فعال شدن پوشش بیمهای
در برخی شرایط نیز ممکن است متقاضی برای تکمیل پرونده یا ارائه مدارک به یکی از شعب تأمین اجتماعی مراجعه کند.
بیمه اختیاری با بیمه اجباری چه تفاوتی دارد؟
بیمه اختیاری و اجباری تأمین اجتماعی در نحوه پرداخت حق بیمه و ارتباط فرد با کارفرما تفاوت دارند. در بیمه اجباری، حق بیمه ۳۰ درصد حقوق و دستمزد مبناست که بخشی از آن توسط کارفرما و بیمه شده پرداخت میشود و پوشش بیمه از طریق کارفرما و کارگاه مشمول قانون کار برقرار خواهد شد. در مقابل، در بیمه اختیاری، نرخ حق بیمه ۲۷ درصد دستمزد مبناست و پرداخت آن بر عهده خود بیمه شده است.
یکی از مهمترین تفاوتهای این دو نوع بیمه، برخورداری از بیمه بیکاری است. بیمه شده در بیمه اجباری، در صورت داشتن شرایط قانونی، میتواند از بیمه بیکاری استفاده کند؛ اما بیمه اختیاری شامل بیمه بیکاری نمیشود. همچنین، در بیمه اختیاری فرد بدون وابستگی به کارفرما میتواند بیمه خود را ادامه دهد.
تفاوت بیمه اختیاری و بیمه مشاغل آزاد
بسیاری از افراد تصور میکنند این دو نوع بیمه یکسان هستند، در حالی که تفاوتهایی میان آنها وجود دارد.
| بیمه اختیاری | بیمه مشاغل آزاد |
| نرخ حق بیمه ثابت و مشخص | امکان انتخاب نرخهای مختلف حق بیمه |
| پوششهای بیمهای مطابق قرارداد اختیاری | نوع پوشش با توجه به نرخ انتخابی متفاوت است |
| مناسب افرادی که قصد ادامه سابقه بیمه خود را دارند | مناسب صاحبان کسبوکار، فریلنسرها و مشاغل مستقل |
| انعطافپذیری کمتر در انتخاب تعهدات | امکان انتخاب تعهدات متناسب با نیاز بیمهشده |
| حق بیمه بر اساس ضوابط بیمه اختیاری محاسبه میشود | حق بیمه بر اساس نرخ انتخابی متقاضی محاسبه میشود |
جمعبندی
بیمه خویش فرما تامین اجتماعی راهکاری مناسب برای افرادی است که تحت پوشش بیمه اجباری قرار ندارند اما میخواهند سابقه بیمه خود را حفظ کرده و در آینده از مزایایی مانند بازنشستگی، مستمری بازماندگان و سایر خدمات تأمین اجتماعی استفاده کنند.
آشنایی با شرایط ثبتنام، هزینهها، پوششهای بیمهای و سن بازنشستگی بیمه خویش فرما به شما کمک میکند تا با دیدی روشنتر درباره انتخاب این نوع بیمه تصمیم بگیرید.
سوالات متداول
در ادامه مقاله به سوالات متداول در رابطه با بیمه خویشفرما پاسخ خواهیم داد.
