مقررات تأسیس و فعالیت مؤسسات بیمه در مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۷۹/۶/۲ هیات وزیران

با توجه به مصوبه هیئت وزیران در تاریخ ۱۳۷۹/۶/۲، مقررات خاصی برای تأسیس و فعالیت مؤسسات بیمه در مناطق آزاد تجاری-صنعتی جمهوری اسلامی ایران تدوین شده است. این مقررات با هدف ایجاد بستری مناسب برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و داخلی، توسعه فعالیت‌های بیمه‌ای و ارائه خدمات نوین در این مناطق تصویب شده است. مفاد این آیین‌نامه شامل شرایط عمومی تأسیس، نحوه اخذ مجوز، وظایف و تکالیف مؤسسات بیمه، نظارت و بازرسی بر فعالیت آن‌ها و همچنین مقررات مربوط به سرمایه مورد نیاز و ذخایر فنی است.

اگر تمایل دارید جزئیات بیشتری در مورد این مقررات بدانید، این مطلب را بفرمایید.

فصل اول: تعاریف 

ماده ۱ - در این آیین‌نامه واژه‌های زیر به جای عبارت‌های مشروح مربوط به کار می رود:

الف) مناطق آزاد: مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران

ب) سایر نقاط کشور: کشور جمهوری اسلامی ایران به استثنای مناطق آزاد

پ) منطقه: هر یک از مناطق آزاد

ت) سازمان: سازمان هر یک از مناطق آزاد

ث) مؤسسات موضوع این آیین نامه: کلیه مؤسسات مذکور در ماده (۲) این آیین نامه

ج) مؤسسات بیمه: مؤسسات بیمه ای که طبق مقررات این آیین نامه مجاز به فعالیت در منطقه می باشند.

ج) مؤسسات بیمه متقابل: مؤسسات بیمه ای که خدمات خود را به صورت بیمه متقابل تنها به اعضا ارایه می نمایند.

ح) مؤسسه کارگزاری بیمه: شخص حقوقی که در مقابل دریافت کارمزد واسطه انجام معاملات بیمه و یا بیمه اتکایی  بین طرف ها بوده و شغل او تنها ارایه خدمات بیمه ای باشد.

خ) شعبه: واحد تابعه یکی از مؤسسات بیمه ایرانی که در چارچوب موضوع و وظایف مؤسسه اصلی تحت نام و مسئولیت آن در منطقه فعالیت می کند.

د) نمایندگی بیمه: شخص حقیقی یا حقوقی که بر اساس قرارداد نمایندگی با یکی از مؤسسات بیمه ایرانی و مقررات  این آیین نامه انجام بخشی از موضوع و وظایف مؤسسه طرف قرارداد در امر بیمه را در منطقه به عهده گرفته است.

ذ) دفتر ارتباطی: دفتر مؤسسات بیمه ثبت شده در مناطق آزاد که به منظور تسهیل ارتباط با بیمه مرکزی ایران و دیگر سازمان‌های ذیربط در سایر نقاط کشور ایجاد می شود. (۸۲/۶/۵)

مقالات مرتبط

قانون اداره امور شرکت های بیمه مصوب مجلس ۱۳۶۷/۰۹/۱۲

فصل دوم: تأسیس

ماده 2 - عملیات بیمه و بیمه اتکایی در مناطق آزاد به وسیله مؤسساتی که بنا به پیشنهاد سازمان، طبق مقررات این آیین‌نامه از بیمه مرکزی ایران مجوز دریافت داشته و به یکی از صورت های زیر به ثبت برسند انجام خواهد شد:

1- شرکت سهامی یا تعاونی بیمه ایرانی با مشارکت سهامداران حقیقی و حقوقی ایرانی و یا خارجی که کلیه سهام  آن با نام باشد.

2- مؤسسه نمایندگی و یا کارگزاری بیمه

تبصره ۱ - تأسیس شعبه توسط مؤسسات بیمه با رعایت مقررات این آیین نامه و ثبت در منطقه بلامانع است.

تبصره ۲ - اعطای نمایندگی بیمه به اشخاص حقیقی با رعایت ضوابطی که به تصویب شورای عالی بیمه می‌رسد امکان‌پذیر است.

تبصره 3 - مؤسسات بیمه ایرانی مشمول مقررات قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری (اعم از دولتی و غیر دولتی) مجاز به فعالیت در مناطق آزاد به یکی از اشکال زیر می باشند: (۸۲/۶/۵)

الف) تأسیس شعبه و ایجاد نمایندگی با رعایت قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری

ب) تأسیس مؤسسه بیمه با مشارکت اشخاص حقیقی و حقوقی داخلی و خارجی در چارچوب مقررات این آیین نامه.

تبصره 4 - ضوابط ایجاد و محدوده فعالیت دفاتر ارتباطی مؤسسات بیمه از سوی بیمه مرکزی ایران تعیین و اعلام  خواهد شد. (۸۲/۶/۵)

ماده ۳ - مؤسساتی که در اجرای این آیین نامه اجازه فعالیت در منطقه دریافت می نمایند مجاز به عرضه بیمه برای  اشخاص مقیم، موضوعات و موارد بیمه موجود در سایر نقاط کشور و بیمه حمل و نقل کالای وارداتی به سایر نقاط  کشور که قرارداد خرید آن در ایران منعقد یا اعتبار اسنادی آن در ایران باز شده است نمی باشند. عملیات بیمه اتکایی از شمول حکم این ماده مستثناست.

تبصره ۱ - مؤسساتی که تنها اجازه فعالیت بیمه‌ای مستقیم در منطقه را دارند نمی توانند از مؤسسات بیمه سایر نقاط  کشور بیمه اتکایی قبول نمایند.

تبصره ۲ - مؤسسات بیمه می‌توانند نسبت به بیمه اموال و مسئولیت (غیر بیمه اشخاص) در چهارچوب این آیین‌نامه و رعایت قوانین و مقررات مربوط در مناطق ویژه اقتصادی فعالیت کنند.

تبصره 3 - صدور بیمه نامه توسط مؤسسات بیمه‌ای مناطق آزاد برای آن دسته از موضوعات و موارد بیمه‌ای که از  طرف مؤسسات بیمه ای ایرانی فعال در سایر نقاط کشور عرضه نمی شود از شمول این ماده مستثناست و فهرست این قبیل موضوعات و موارد بیمه مجاز در سایر نقاط کشور برای مؤسسات بیمه، توسط بیمه مرکزی ایران حداکثر  ظرف ۳ ماه از تاریخ تصویب این مقررات تهیه و به سازمانها اعلام می شود.

ماده ۴ - حداقل سرمایه برای مؤسسات بیمه، نمایندگی و کارگزاری بیمه به قرار زیر است:

1- مؤسسات بیمه مستقیم با سرمایه حداقل پانزده میلیارد (15,000,000,000) ریال تشکیل می‌شوند که باید حداقل پنجاه درصد (50%) آن به صورت نقد پرداخت شده باشد.

2- مؤسسات بیمه متقابل با سرمایه حداقل دویست میلیون (200,000,000) ریال تشکیل می شوند که باید حداقل پنجاه درصد (50%) آن به صورت نقد پرداخت شده باشد.

3- مؤسسات بیمه اتکایی با سرمایه حداقل هشتاد و پنج میلیارد (85,000,000,000) ریال تشکیل می شوند که باید حداقل پنجاه درصد (۵۰%) آن به صورت نقد پرداخت شده باشد.

4- مؤسسات نمایندگی و یا کارگزاری بیمه با سرمایه حداقل سیصد میلیون ( ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال تشکیل می شوند که باید حداقل پنجاه درصد (۵۰%) آن به صورت نقد پرداخت شده باشد.

تبصره ۱ - هرگونه تعدیل در ارقام مندرج در این ماده هر ۲ سال یک بار موکول به پیشنهاد مشترک دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و بیمه مرکزی ایران و تصویب هیأت وزیران است. 

تبصره ۲ - سهامداران خارجی مؤسسات موضوع این آیین نامه سهم الشركه ریالی خود را باید به ارزهای مورد قبول بانک مرکزی ایران پرداخته و یا گواهی تبدیل ارز را ارایه نمایند.

تبصره 3 - وجوه سرمایه موضوع این ماده باید نزد یکی از بانک‌های مورد تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران که ترجیحاً در مناطق آزاد دارای شعبه باشد واریز شود.

مقالات مرتبط

قانون حمایت قضائی و بیمه ای از مأموران یگان حفاظت محیط زیست و جنگلبانی

فصل سوم: مجوز ثبت و پروانه فعالیت

ماده 5 - ثبت مؤسسات موضوع این آیین نامه در منطقه، موکول به ارایه مجوز ثبت که توسط بیمه مرکزی ایران صادر می‌شود و ثبت هرگونه تغییرات بعدی در اساسنامه، مدیران، میزان سرمایه و سهام مؤسساتی که به ثبت رسیده باشند موکول به ارایه موافقت بیمه مرکزی ایران است. (۸۲٫۶٫۵)

ماده ۶ - برای تحصیل مجوز ثبت مدارک و اطلاعات زیر باید به بیمه مرکزی ایران تسلیم شود:

الف) اساسنامه مؤسسه.

ب) میزان سرمایه مؤسسه، رسید یا گواهی نامه تعهد پرداخت آن.

پ) سهام نقدی و غیر نقدی و نحوه پرداخت آنها

ت) صورت اسامی سهامداران، بازرسان و مدیران و تابعیت و تعداد سهام هر یک از آنها

ث) اسناد و مدارک و اطلاعات دیگری که معرف صلاحیت مالی و فنی مؤسسه و حسن شهرت مدیران آن باشد.

تبصره - مجوز ثبت صادر شده برای مدت ۶ ماه اعتبار دارد. در صورت عدم ثبت مؤسسه ظرف مهلت مذکور باید مجدداً مجوز ثبت تحصیل شود.

ماده ۷ - بیمه مرکزی ایران موظف است حداکثر ظرف ۳۰ روز از تاریخ تسلیم آخرین مدارک و اطلاعات خواسته شده با رعایت ماده (۲۸) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۲ و مقررات این آیین‌نامه نظر خود را اعم از قبول یا رد تقاضا به طور کتبی به سازمان اعلام نماید.

تبصره - در صورتی که متقاضی به نظر اعلام شده اعتراض داشته باشد میتواند ظرف سی روز اعتراض خود را به مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران تسلیم کند. تصمیم مجمع مزبور قطعی و لازم الاجراست.

ماده ۸ - بیمه مرکزی ایران با دریافت گواهی ثبت مؤسسه در منطقه پروانه فعالیت برای بیمه اتکایی یک یا چند  رشته بیمه مستقیم و یا هر دو صادر خواهد کرد.

مقالات مرتبط

اساسنامه شرکت‌های بیمه دولتی مصوب ۱۳۶۸/۹/۱۵ هیات وزیران

فصل چهارم: لغو پروانه و محدود نمودن فعالیت 

ماده ۹- پروانه فعالیت صادر شده توسط بیمه مرکزی ایران برای تمام رشته‌ها یا رشته‌های معین در موارد زیر لغو  خواهد شد:
الف) در صورت تقاضای دارنده پروانه
ب) در صورتی که مؤسسه تا یک سال پس از صدور پروانه عملیات خود را در منطقه شروع نکرده باشد.

پ) در صورت ورشکستگی مؤسسه 

ت) در صورتی که به تشخیص بیمه مرکزی ایران و تأیید شورای عالی بیمه وضع مالی مؤسسه طوری باشد که نتواند به  تعهدات خود عمل نماید یا ادامه فعالیت مؤسسه به زبان بیمه شدگان و بیمه گذاران و صاحبان حقوق آنها باشد.

ث) سایر موارد پیش بینی شده در این آیین نامه

ماده ۱۰ - در مواردی که مؤسسات موضوع این آیین نامه برخلاف اساسنامه خود یا مقررات این آیین نامه یا حسب اعلام سازمان برخلاف سایر مقررات حاکم بر این مؤسسات در منطقه رفتار نمایند به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران و تصویب شورای عالی بیمه از فعالیت در رشته یا رشته های معین یا بیمه های اتکایی به طور موقت یا دایم ممنوع  خواهند شد.

ماده ۱۱ - صدور و لغو پروانه فعالیت مؤسسات موضوع این آیین نامه یا ممنوعیت آنها از فعالیت به طور موقت و اطلاعاتی که از لحاظ حفظ منافع بیمه گزاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنها لازم باشد به هزینه خود مؤسسه توسط بیمه مرکزی ایران در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه های کثیر الانتشار تهران و منطقه در دو نوبت به  فاصله یک ماه آگهی خواهد شد.

ماده ۱۲ - در صورتی که پروانه فعالیت مؤسسه بیمه‌ای برای یک یا چند رشته بیمه یا بیمه اتکایی به طور دایم لغو شود بنا به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران و تصویب شورای عالی بیمه ترتیبی اتخاذ خواهد شد که متضمن منافع بیمه گزاران بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنها باشد. از جمله این ترتیبات انتقال پرتفوی مؤسسه با کلیه سوابق و استاد مربوط به حقوق و تعهدات آن به مؤسسه دیگری که مجاز به فعالیت در منطقه باشد خواهد بود.

فصل پنجم: نحوه فعالیت 

ماده ۱۳ - مؤسسات بیمه موضوع این آیین نامه موظفند حساب اندوخته‌های قانونی و ذخایر فنی خود را نگه دارند و  نحوه به کار افتادن آنها را به صورت مشخص منعکس نمایند. انواع اندوخته‌های قانونی و ذخایر فنی برای هر یک از  رشته های بیمه و میزان و طرز محاسبه همچنین ترتیب به کارانداختن این اندوخته ها و ذخایر و نیز سرمایه مؤسسه و  نحوه ارزیابی اموال منقول و غیر منقول که نماینده منابع مالی مؤسسات مذکور است به موجب دستورالعمل هایی  است که به تصویب شورای عالی بیمه می رسند.

ماده ۱۴ - مؤسسات بیمه موضوع این آیین نامه موظفند ده درصد (۱۰%) از کلیه معاملات بیمه‌ای مستقیم خود را نزد بیمه مرکزی ایران بیمه اتکایی نمایند. بیمه مرکزی ایران در قبول یا رد اتکایی مزبور مجاز می‌باشد.

تبصره - نرخ کارمزد و سایر شرایط به موجب دستورالعملی است که به تصویب شورای عالی بیمه خواهد رسید.

ماده ۱۵ - اموال مؤسسات بیمه موضوع این آیین نامه هم چنین اندوخته‌ها و ذخایر مذکور در ماه (۱۳) تضمین حقوق  و مطالبات بیمه گزاران و بیمه‌شدگان و صاحبان حقوق آنان است و در صورت انحلال یا ور شکستگی مؤسسه، بیمه گزاران و بیمه‌شدگان و صاحبان حقوق آنان نسبت به سایر بستانکاران حق تقدم دارند.

تبصره ۱ - در میان رشته های مختلف بیمه حق تقدم با بیمه عمر است.

تبصره 2 - مؤسسات مذکور در این ماده نمی‌توانند بدون موافقت قبلی بیمه مرکزی ایران اموال خود را صلح حقوق نمایند و یا به رهن واگذار کنند و یا موضوع هر نوع معامله با حق استرداد قرار دهند.

تبصره 3 - دفاتر اسناد رسمی موظفند هنگام انجام معاملات موضوع تبصره (۲) این ماده مطابق بخش اخیر ماده (۶۰) قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری موافقت نامه بیمه مرکزی ایران را مطالبه و مفاد آن را در سند منعکس نمایند.

ماده ۱۶ - مؤسسات بیمه موضوع این آیین نامه موظفند ترازنامه و صورت سود و زبان خود را در یکی از روزنامه های  كثير الانتشار تهران و منطقه درج نمایند.

ماده ۱۷ - مؤسسات موضوع این آیین نامه موظفند هرگونه تغییر در سهامداران عمده مدیران و بازرسان (حسابرسان)  مؤسسه را ظرف دو هفته به اطلاع بیمه مرکزی ایران برسانند.

ماده ۱۸ - اشخاصی که در ایران یا در خارج از کشور به یکی از جرایم قتل، سرقت، خیانت در امانت، کلاهبرداری، صدور چک بی محل و اختلاس یا معاونت در جرایم مذکور محکوم شده باشند، همچنین ورشکستگان به تقصیر و تقلب نمی توانند جزو مؤسسان یا مدیران مؤسسات موضوع این آیین نامه باشند.

ماده ۱۹ - مؤسسات بیمه موضوع این آیین نامه از نظر ادغام و انتقال عملیات، انحلال و ورشکستگی، تابع مقررات این آیین نامه و مواد (۵۱) الی (۵۹) قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری می باشند.

فصل ششم: نظارت 

ماده ۲۰ - بیمه مرکزی ایران طبق مقررات این آیین نامه بر فعالیت مؤسسات موضوع این آیین نامه در منطقه نظارت  خواهد کرد.

ماده ۲۱ - مؤسسات موضوع این آیین نامه حسب مورد موظفند:

الف) حساب‌ها و صورت‌های مالی خود را طبق نمونه‌ای که به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران به تأیید شورای عالی  بیمه می‌رسد تنظیم و نگهداری نمایند.

ب) یک نسخه از صورت های مالی خود را که مورد رسیدگی و اظهارنظر حسابرسان تأیید شده توسط سازمان حسابرسی یا  حسابرسان معتبر بین‌المللی قرار گرفته است حداکثر ظرف ۶ ماه از پایان دوره مالی به بیمه مرکزی ایران تسلیم کنند.

پ) صورت وضعیت عملیات بیمه‌ای سالانه خود را طبق نمونه‌ای که بیمه مرکزی ایران تهیه می‌کند، تنظیم و ظرف 3 ماه از پایان دوره مربوط به بیمه مرکزی ایران تسلیم نمایند.

ت) سایر اطلاعات و آمار دوره ای یا موردی را که بیمه مرکزی ایران به منظور نظارت بر حسن اجرای این آیین نامه  لازم تشخیص دهد در اختیار سازمان قرار دهند.

ث) با بازرسان اعزامی که با حکم کتبی یکی از اعضای هیأت عامل بیمه مرکزی ایران و با اطلاع دبیرخانه شورای  عالى مناطق آزاد در محل حضور پیدا می کنند همکاری نمایند و اطلاعات لازم را در اختیار آنان قرار دهند.  تبصره مؤسسات بیمه ای که بیمه نامه های بلند مدت زندگی عرضه می نمایند علاوه بر رعایت ترتیبات فوق موظفند  ترتیبی اتخاذ کنند تا حسابها و ذخایر فنی مربوط مورد رسیدگی و تأیید محاسب فنی مورد قبول بیمه مرکزی ایران  قرار گیرد.

ماده ۲۲ - حسابرسان مؤسسات بیمه موضوع این آیین نامه علاوه بر وظایف قانونی و حرفه‌ای مکلفند در گزارش نهایی خود نسبت به حسن اجرای مقررات این آیین‌نامه نیز اظهار نظر نمایند.

ماده ۲۳ - بیمه مرکزی ایران در صورت مشاهده هرگونه تخلف مؤسسات موضوع این آیین‌نامه از مقررات مربوط، مراتب را به طور کتبی به مؤسسه و سازمان اعلام و مهلت مناسبی را برای رفع ایراد تعیین و ابلاغ می نماید. در  صورت عدم رفع به موقع تخلف یا تکرار تخلف بیمه مرکزی ایران حسب مورد و با اخطار کتبی مطابق ماده (۱۰) این آیین نامه عمل خواهد کرد.

ماده ۲۴ - ارزش خالص دارایی‌ها (حقوق صاحبان سهام) در مؤسسات بیمه موضوع این آیین نامه هیچگاه نباید از  بزرگترین رقم حاصل از بندهای زیر کمتر باشد:

الف) نود درصد (۹۰%) حداقل سرمایه پرداخت شده طبق مقررات این آیین نامه

ب) ده درصد (۱۰%) حق بیمه‌های صادر شده ناخالص آخرین سال مالی ضرب‌در نسبت نگهداری خسارت دوره.

ج) چهارده و سه دهم (14/3%) درصد میانگین سالانه کل خسارات ایجاد شده در سه دوره مالی قبل ضرب‌در نسبت  نگهداری خسارت دوره

تبصره - نسبت نگهداری خسارت دوره عبارت است از:

کل خسارت‌های ایجاد شده پس از کسر خسارت سهم بیمه گران اتکایی (کل خسارت ایجاد شده دوره مربوط)

ماده ۲۵ - در صورت عدم حصول نصابهای مندرج در ماده (۲۴) این آیین نامه، مؤسسه بیمه موظف است طرح خود در خصوص نیل به نصاب‌های مذکور را ظرف سه ماه از پایان مهلت مقرر برای ارایه صورت های مالی، به تایید بیمه مرکزی ایران برساند در غیر این صورت بیمه مرکزی ایران طبق مقررات این آیین نامه نسبت به محدود کردن  فعالیت یا لغو پروانه مؤسسه بیمه حسب مورد اقدام خواهد کرد. در هر حال زمان اجرای طرح ارایه شده نباید بیشتر  از یک سال باشد.

ماده ۲۶ - مؤسسات موضوع این آیین نامه مکلفند کلیه دارایی‌های معرف بدهی‌ها و ذخایر عملیات بیمه‌ای، هم چنین سرمایه و اندوخته‌های خود را تنها در مناطق آزاد یا سایر نقاط کشور نگهداری و سرمایه گذاری نمایند.

تبصره - نگهداری بخشی از دارایی‌های موضوع این ماده در خارج از کشور با تأیید سازمان و موافقت بیمه مرکزی ایران مجاز است.

فصل هفتم: سایر مقررات 

ماده ۲۷ - مؤسسات بیمه و نمایندگان و کارگزاران رسمی بیمه مسئول جبران خساراتی می باشند که در اجرای وظایف‌شان به سبب تقصیر و یا مسامحه آنها یا کارکنان شان به دیگران وارد آید. هر مؤس سه بیمه در رشته یا  رشته های معینی که پروانه بیمه ندارد را سا یا به و سیله نمایندگان خود قبول بیمه نماید، مکلف به جبران خسارت  زیان دیده خواهد بود.

ماده ۲۸ - از عملیات اشخاصی که بدون تحصیل پروانه مبادرت به عملیات بیمه و یا بیمه اتکایی موضوع این آیین‌نامه نمایند به درخواست بیمه مرکزی ایران توسط سازمان جلوگیری به عمل آمده و به علاوه در صورت لزوم بیمه مرکزی ایران اشخاص مزبور را بر اساس مقررات ماده (۲۱) ضوابط ثبت شرکت ها و مالکیت های صنعتی و معنوی در مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۴/۲/۴ شورای عالی مناطق آزاد و سایر قوانین و مقررات مربوط از طریق مراجع ذی صلاح تحت پیگرد قرار خواهد داد.

ماده ۲۹ - رئیس شورای عالی بیمه در کلیه مواردی که اعضای شورای عالی بیمه را به منظور اتخاذ تصمیم نسبت به  موضوعات مربوط به تأسیس یا فعالیت مؤسسات بیمه در مناطق آزاد دعوت می‌نماید، از دبیر شورای عالی مناطق آزاد یا نماینده وی نیز برای شرکت در جلسه دعوت می کند. در این جلسات دبیر شورای عالی مناطق آزاد یا نماینده وی نیز حق رأی خواهد داشت.

ماده ۳۰ - فعالیت مؤسسات موضوع این آیین نامه تنها تابع مقررات این آیین نامه است و در موارد پیش بینی نشده از  حيث اداره امور مؤسسه، تابع قانون تجارت و قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت خواهد بود.

ماده ۳۱ - از تاریخ تصویب این آیین نامه، کلیه مقررات مغایر با آن در منطقه لغو می‌شود.