دستورالعمل وحدت رویه نحوه محاسبه ارائه و افشای ذخایر فنی مؤسسات بیمه

بخشنامه شماره ۹۳/۴۰۰/۱۷۳۶۷ مورخ ۹۳/۴/۳ بیمه مرکزی
کلیات: به منظور ایجاد وحدت رویه در محاسبه ذخایر فنی توسط مؤسسات بیمه بر اساس مقررات مندرج در آیین نامه شماره ۵۸ شورای عالی بیمه و مکملهای آن، دستورالعمل زیر که با همفکری مدیران شرکتهای بیمه تهیه شده جهت اجرا ابلاغ می گردد:

الف - تعاريف

1- آیین نامه: آیین نامه شماره ۵۸ مصوب شورای عالی بیمه و مکملهای آن می باشد.
2- حق بیمه صادره: حق بیمه صادره عبارت است از مجموع:
الف- جمع حق بیمه مستقیم و غیر مستقیم دوره پس از کسر حق بیمه های برگشتی.
ب- حق بیمه قبولی دوره پس از کسر حق بیمه برگشتی قبولی.
3- حق بیمه ناخالص: حق بیمه یک دوره مستقیم، غیر مستقیم و قبولی قبل از کسر حق بیمه برگشتی است.
4- کل ذخایر: كل ذخایر عبارتست از ذخیره حق بیمه ذخیره ریاضی ذخیره برگشت حق بیمه ذخیره فنی و تکمیلی ذخیره ریسکهای منقضی نشده ذخیره خسارت معوق و ذخیره مشارکت در منافع بوده که در قسمت بدهی ها (سمت چپ ترازنامه) منعکس می گردد.
5- ذخایر سهم بیمه گران اتکایی: ذخایر سهم بیمه گران اتکایی از ذخیره حق بیمه، ذخیره ریاضی و ذخیره خسارت معوق بوده که در قسمت دارایی ها (سمت راست ترازنامه) منعکس میگردد.
6- شرکت بیمه: شامل شرکتهای بیمه مستقیم و اتکایی سرزمین اصلی و مناطق آزاد مستند به مصوبه مورخ ۱۳۸۹/۰۲/۰۸ شورای عالی بیمه مبنی بر تسری آیین نامه شماره ۵۸ و مکمل آن به مؤسسات مناطق آزاد.

مقالات مرتبط

ذخایر فنی مؤسسات بیمه - مصوب ۸۷/۱۰/۲۵

ب - نحوه محاسبه حق بیمه عاید نشده (ذخیره حق بیمه):

بر اساس ماده ۸ آیین نامه برای محاسبه ذخیره حق بیمه در نظر گرفتن موارد زیر الزامی است:
1- در محاسبه ذخیره حق بیمه (سهم کل) ابتدا هزینه تحصیل و در محاسبه ذخیره حق بیمه (سهم نگهداری) ابتدا هزینه تحصیل و سپس حق بیمه واگذاری از حق بیمه صادره کسر می گردد.
۱/۱- در محاسبه ذخیره حق بیمه سهم کل رشته شخص ثالث و حوادث راننده باید به ترتیب هزینه تحصیل و سپس مجموع عوارض قانونی قابل پرداخت از کل حق بیمه صادره رشته مذکور کسر گردد.
۱/۲- در محاسبه ذخیره حق بیمه سهم نگهداری رشته شخص ثالث و حوادث راننده باید به ترتیب هزینه تحصیل و سپس عوارض قانونی قابل پرداخت سهم نگهداری و حق بیمه واگذاری از کل حق بیمه صادره رشته مذکور کسر گردد. کسر عوارض قانونی از حق بیمه واگذاری مجاز نمی باشد.
۱/۳- مبنای محاسبه هزینه تحصیل و عوارض قانونی بیمه شخص ثالث حق بیمه صادره و در سایر رشته ها مبنای محاسبه هزینه تحصیل عبارتست از مجموع ۱۵٪ قسمت (الف) و ۲۰% قسمت (ب) حق بیمه صادره.
تبصره - در مواردی که شرکت بیمه در رشته ثالث علاوه بر حق بیمه صادره، قبولی اتکایی داشته باشد هزینه تحصیل برای بخش قبولی اتکایی باید مشابه سایر رشته ها محاسبه و لحاظ گردد.
1- برای بیمه های زندگی اندوخته دار (به استثنای پوششهای تکمیلی مربوط به این بیمه نامه ها) با توجه به محاسبه ذخیره ریاضی، نباید حق بیمه عاید نشده برای این بخش محاسبه نمود.
2- در محاسبه ذخیره حق بیمه کلیه رشته ها احتساب حق بیمه قبولی الزامی میباشد.
3- تفکیک حق بیمه ها باید به صورت فصلی و بر اساس تاریخ صدور (متناسب با حق بیمه صادره در سامانه سنهاب) پس از کسر حق بیمه سالهای آتی باشد.
4- ذخیره حق بیمه بیمه های زندگی غیر اندوخته دار در یادداشت "سایر ذخایر بیمه های زندگی" مندرج در صورت های مالی ارائه گردد.
5- در محاسبه ذخیره حق بیمه میان دوره ای (سه ماهه شش ماهه و نه ماهه) مبنای زمانی محاسبه ذخایر، سالیانه و متناسب با دوره مالی مورد نظر میباشد.

مقالات مرتبط

نحوه نظارت بر امور بیمه های اتکائی مؤسسات بیمه مستقیم - مصوب 1386/۲/۲۵

ج - نحوه محاسبه ذخیره برگشت حق بیمه

1- در محاسبه نسبت حق بیمه برگشتی به حق بیمه صادره سه سال مالی قبل، باید از حق بیمه ناخالص با احتساب حق بیمه قبولی استفاده شود.
2- برای محاسبه ذخیره حق بیمه برگشتی حق بیمه سهم نگهداری دوره مالی مورد نظر (با احتساب حق بیمه قبولی و کلیه حق بیمه های واگذاری) در نظر گرفته میشود.
3- کسر عوارض قانونی رشته شخص ثالث و حوادث راننده از حق بیمه صادره این رشته در محاسبه ذخیره برگشت حق بیمه مجاز نمی باشد.
4- ذخیره برگشت حق بیمه برای رشته های بیمه زندگی اندوخته دار به استثنای پوششهای تکمیلی بیمه نامه های مذكور محاسبه نمی گردد.
5- محاسبه ذخیره برگشت حق بیمه لزوما به تفکیک رشته (نه به صورت کل یا تفکیک شعب و مواردی نظیر آن) باشد.
6- در محاسبه ذخیره حق بیمه برگشتی برای دوره مالی کمتر از یک سال (سه ماهه شش ماهه و نه ماهه) حق بیمه سهم نگهداری عبارتست از حق بیمه یک ساله منتهی به همان دوره و نسبت حق بیمه برگشتی به حق بیمه صادره بر اساس ارقام سه سال مالی قبل محاسبه می شود.

مقالات مرتبط

دستورالعمل نحوه شناسایی عملیات بیمه‌ای مشکوک و مراقبت از اشخاص مظنون در مؤسسات بیمه 

د - نحوه محاسبه ذخیره ریسکهای منقضی نشده

1- اجزای ضریب خسارت (خسارت واقع شده به حق بیمه عاید شده) بر اساس اقلام سهم کل به تفکیک هر رشته ذکر و محاسبه شود و استفاده از اقلام سهم نگهداری برای محاسبه ضریب خسارت مجاز نمی باشد.
2- حق بیمه عاید نشده پایان دوره مندرج در ماده ۹ آیین نامه عبارتست از حق بیمه عاید نشده پایان دوره سهم نگهداری هر رشته که در بخش ذخیره حق بیمه ارائه گردیده است.
3- کسر عوارض قانونی از حق بیمه صادره رشته شخص ثالث الزامی است.
4- در محاسبه ذخیره ریسکهای منقضی شده برای دوره های کمتر از یکسال، باید حق بیمه صادره، خسارت پرداختی، خسارت معوق و ذخیره حق بیمه پایان دوره مورد نظر و ذخیره حق بیمه و خسارت معوق اول دوره مربوط به پایان سال مالی قبل لحاظ شود.
5- ذخیره ریسکهای منقضی نشده برای رشته های بیمه زندگی اندوخته دار (به استثنای پوشش های تکمیلی بیمه نامه های مذکور) محاسبه نمی گردد.

مقالات مرتبط

مواد منتخب قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366/12/03

ه - نحوه محاسبه ذخیره فنی تکمیلی و خطرات طبیعی

۱- برای محاسبه ذخیره فنی تکمیلی از حق بیمه صادره (سهم نگهداری) سه سال مالی قبل و به تفکیک هر رشته بصورت جداگانه استفاده شود. (تبصره ۱ ماده ۷ و تبصره ۱ ماده ۱۴)
2- کسر عوارض قانونی رشته شخص ثالث از حق بیمه این رشته مجاز نمی باشد.
3- احتساب ذخیره فنی تکمیلی و خطرات طبیعی برای بیمه های زندگی اندوخته دار الزامی است.
4- با توجه به خاصیت جمع شوندگی ذخیره فنی تکمیلی و حوادث طبیعی، میزان ذخیره محاسبه شده برای هر رشته در هر دوره مالی نباید از رقم ذخیره سال قبل کمتر باشد.
5- حق بیمه قبولی و حق بیمه اتکایی اختیاری در محاسبات ذخیره فنی تکمیلی و خطرات طبیعی باید لحاظ گردد.

6- در محاسبه ذخیره فنی و تکمیلی میان دوره ای (سه ماهه شش ماهه و نه ماهه از حق بیمه صادره سهم نگهداری) همان دوره و برای محاسبه میانگین سه سال قبل از حق بیمه صادره سهم نگهداری سه سال مالی قبل استفاده شود.

مقالات مرتبط

قانون اصلاح چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران

ز - نحوه محاسبه ذخیره خسارت معوق

1- استفاده از روش میانگین یا متوسطگیری برای محاسبات خسارت معوق با لحاظ ثالث افزایش نرخ دیه صرفاً در بخش خسارت جانی (جرحی) در رشته بیمه شخص مجاز است.
2- در سایر رشته های بیمه باید بر اساس برر سیهای کار شناسی خسارت معوق به نحوی برآورد شود که بین خسارت پرداختی پرونده های مختومه شده با مبلغ برآوردی اختلاف با اهمیتی نداشته باشد و مبنای برآورد مبلغ خسارت معوق باید بصورت مکتوب و مستند در پرونده مربوطه نگهداری گردد.
3- ذخیره خسارت واقع شده اما اعلام نشده IBNR) باید به مبنای ذخیره خسارت معوق سهم نگهداری شرکت برای هر رشته به صورت جداگانه محاسبه گردد.
4- برای کلیه پرونده های خسارت که در پایان دوره مالی مورد نظر رسیدگی آنها نهایی نشده یا در حال رسیدگی قرار دارند باید ذخیره خسارت معوق در نظر گرفته شود.
5- محاسبه ذخیره خسارت معوق برای رشته های بیمه زندگی اندوخته دار به استثنای پوشش های تکمیلی بیمه نامه های مذکور مجاز نمی باشد

ح - نحوه محاسبه ذخیره ریاضی و مشارکت در منافع

1- در صورتهای مالی، مشارکت در منافع در صورت تحقق باید از ذخیره ریاضی تفکیک شده و در دوره بعد و متناسب با سهم ذخیره ریاضی هر بیمه نامه طبق مقررات مربوطه به ذخایر ریاضی اضافه گردد.
2- ذخیره ریاضی رشته های زندگی اندوخته دار باید به صورت جدا از سایر ذخایر بیمه های زندگی (رشته های عمر کوتاه مدت و غیر اندوخته دار) در صورتهای مالی منعکس شود.
3- بیمه نامه های باز خرید شده و سرر سید شده (در صورت غرامت به بیمه گزار) باید از لیست جمع ذخایر رياضی شرکت خارج گردد.
۴- در محاسبه ذخایر ریاضی بیمه نامه ها در صورتی که پرداخت حق بیمه از سوی بیمه گزار متوقف شود ذخیره ریاضی مربوط تا پایان دوره مالی مورد نظر محاسبه گردد.
5- به هر بیمه نامه از زمان صدور تا زمان باز خرید و یا سررسید یک شماره بیمه نامه اختصاص داده شود.
محاسبات ذخایر ریاضی باید بر اساس روشهای اکچوئری انجام شود و استفاده از ارقام غیرفنی در محاسبه ذخیره ریاضی مجاز نمی باشد.